Busem przez świat. Alaska i Kanada

(Karol i Aleksandra Lewandowscy, wyd. SQN / Supertramp, Kraków 2018)

LINK do książki papierowej, LINK do e-booka

Kolejna podróż Oli i Karola z serii Busem przez 3 Ameryki to kolejna niesamowita i trzymająca w napięciu opowieść. Tym razem para podróżników wybrała się z Chicago na Alaskę, po drodze przejeżdżając swoim kolorowym busem przez w sumie 10 amerykańskich stanów oraz 5 kanadyjskich prowincji (Ontario, Manitoba, Saskatchewan, Alberta, Kolumbia Brytyjska) i 1 terytorium (Jukon). Na liczniku wybiło im prawie 18 tys. km w te 71 dni w Ameryce Północnej. Mniej więcej połowa książki opisuje samą Kanadę i są to opisy przede wszystkim natury, ale też ich przygód w różnych, nie zawsze popularnych, miejscach, jak i ludzi w nich spotykanych. Piękne opisy pozwalają zobaczyć i docenić naturę, jakby było się tam z nimi, a przepiękne zdjęcia i filmiki (wiele rozdziałów ma kody QR, dzięki czemu można oglądać pasujące relacje video) pozwalają jeszcze lepiej zrozumieć zachwyt ekipy nad jej pięknem. Dodatkowo w książce można znaleźć też kilka porad praktycznych (np. o zakupach w second handach i w Walmarcie albo o karcie do parków narodowych), jak i wpisy z pamiętnika Oli, czyli emocje i przemyślenia spisywane przez nią na bieżąco. 

Jest to naprawdę mądra i świetna lektura dla ludzi, których fascynuje poznawanie natury i/lub interesuje organizacja i przebieg road tripów. Nie znajdziemy tam za wiele opisów dużych miast (poza Chicago i nieco o Vancouver), a raczej właśnie ciekawe przygody poza utartymi ścieżkami. 

Nasza ocena: 10/10

Inne pytania

Często my, kobiety, mamy w głowie milion pytań, które nam głupio zadać, bo to nieważne, głupie, śmieszne.. Czasem panowie również zastanawiają się nad ciekawymi sprawami, ale nie wiedzą, gdzie znaleźć odpowiedzi.
My tu jesteśmy od pomocy w każdej kwestii, również przy pytaniach, które wydają Ci się zupełnie nieistotne!
Zacznijmy od kilku zebranych dotąd – dzięki Ani R. [AR], Basi P. [BP] i Pawłowi Sz. [PS] z Manitoby oraz Ani Ł. [AŁ] z Ontario mamy spojrzenie na różne miejsca. Dziękuję Wam za pomoc!!! 😀

Śmiało zadawajcie Wasze pytania, to będziemy udzielać odpowiedzi na bieżąco i w ten sposób pomożemy kolejnym osobom! Nie ma głupich pytań! Piszcie w komentarzach lub na kontakt@ekanada.pl – chętnie zbadamy sprawę i dodamy tu na stronę!
Sprawdzajcie też komentarze – tam będą dodatkowe informacje!

Jedzenie

  • Czy w Kanadzie łatwo jest znaleźć produkty dla wegetarian/wegan? A restauracje mają zawsze coś dla nas? 

[AŁ] W każdym supermarkecie, nawet tym dyskontowym, znajdziemy produkty sojowe, jak sery tofu i przetwory, mrożone dania na szybko, garmażerka na wynos itp. W restauracjach, nawet tych pozornie typowo mięsnych, zwykle jest opcja choć jednego dania wege. Dodatkowo są oznaczone zielonym „v” dla ułatwienia szukania.
P.S. Warto jednak zawsze dopytać się o szczegóły – zdarzyło mi się spotkać z propozycją wegetariańskiej sałatki z…. kurczakiem! – w wielu kulturach (tak jak w Polsce ryby), kurczaka nie uznaje się za mięso – stąd nieporozumienie.
[BP] Nie ma również problemu z poproszeniem kelnera o np. niedodawanie bekonu czy sera do sałatki itp. Są również restauracje stricte dla wegan i wegetarian.
[AR] Większość restauracji ma coś do wyboru dla wegan/wegetarian, ale najbardziej popularne restauracje to zazwyczaj steak house albo restauracje z kuchnią francuską, gdzie wszystko kręci się wokół mięsa.

  • Czy produkty spożywcze eko są łatwo dostępne? Albo w ogóle zdrowe produkty?

[PS] Tak, są w każdym dużym sklepie od supermarketów po hipermarkety. Są też specjalne sklepy, gdzie są tylko „zdrowe i eko” produkty.
[AŁ] W większych supermarketach (np. Fortinos) są całe alejki tzw. zdrowej żywności, w Kanadzie nazywanej „Organic”. Ceny zwykle są o jakieś 25-35% wyższe niż standardowo. Dodatkowo latem bardzo często są organizowane tzw. „Food Market” pod chmurką, gdzie okoliczni farmerzy sprzedają swoje płody rolne i wyroby.
W sklepach mamy bardzo szeroki wybór różnych mąk, produktów zastępczych dla cukru, strączków, czy warzyw i owoców. Jedyne, czego czasami mi brakuje w standardowym sklepie to kasze – ale te można znaleźć w polskich sklepach.
[BP] Warzywa w Superstore czy Walmarcie kupuję rzadko, bo bywają kompletnie bez smaku, mają nienaturalne kolory (może to zabrzmi śmiesznie, ale pomidory czasem są przesadnie czerwone) i czasem rozmiary (ogórki długości mojej łydki); często  są też bardzo wodniste. Póki co wszystkie warzywa i owoce kupuję w Costco, bo są naprawde dobrej jakości – avocado smakuje jak avocado, pomidorki są soczyste, a winogrona nie są przesadnie słodkie.

  • Czy łatwo jest znaleźć produkty halal albo koszerne?

[PS] Tak, są dostępne w każdym hipermarkecie, ostatnio nawet coraz więcej. Żydowskie małe sklepiki też mają.
[AŁ] Jesli chodzi o produkty halal, to głównie spotkałam się z mięsem, które ma specjalne oznaczenia i jest jak najbardziej dostępne w każdym supermarkecie (głównie jest to drób).

  • Czy można tam dostać nasze polske ziółka do picia i przyprawy?

[PS] Można, jak najbardziej.
[AR] Takie rarytasy tylko w polskim sklepie, ewentualnie sklepie ukraińskim czy rosyjskim.

  • Czy w miastach innych niż Toronto itp. łatwo jest znaleźć orientalne knajpy? Czy restauracje indyjskie, tajskie, wietnamskie, sushi są dużo droższe niż lokalne?

[AŁ]  Jak najbardziej takie knajpki można znaleźć bez problemu. Głównie są to restauracje indyjskie i tzw „chińczyki” (nie mam pojęcia dokładnie, czy to kuchnia wietnamska, chińska czy coś w tym stylu).
Co do cen, to przeciwnie – pobyt w restauracji indyjskiej nie będzie wiele droższy niż wizyta w przykładowym KFC.
[BP] Można znaleźć bez problemu i bardzo często jest dużo taniej niż w lokalnych knajpach i porcje są dwa razy większe. W wietnamskiej np. za 8 CAD można zjeść (naprawdę) OGROMNY talerz zupy z wszelakimi dodatkami (mięso, noodle, pierożki, warzywa) lub za ok. 13 CAD wielki talerz noodli z wołowiną w sosie. Jeśli chodzi o sushi, jest sporo miejsc „All you can eat”, za ok. 15 CAD jesz do woli!

  • Czy polskie produkty w polskich sklepach są w ogóle dobrej jakości, czy często np. przeterminowane?

[PS] Czasem zdarza się przeterminowany produkt, ale ogólnie są dobrej jakości.
[AŁ] Tu, szczerze mówiąc, polecam zakupy w większych sklepach, gdzie jest większy obrót. Wszystko jednak zależy od właściciela.

  • Czy są dostępne suszone pomidory w oliwie?

[AŁ] Są! Są też takie bez oliwy, dostepne na wagę.
[AR] Jeszcze nie widziałam, jak na razie znalazłam suszone pomidory w paczce – jak suszone owoce.

  • Czy serio muszę próbować tego poutina? Wydaje się obrzydliwy…

[AR] Poutine jest bardzo smaczne i popularne. To jest kombinacja frytek z sosem pieczeniowym i kawałkami sera. Istnieją różne kombinacje, jak np. frytki oblane chili z serem, bądź zapiekane z bekonem.
[BP]  Ja osobiście uwielbiam, ale wiem, że nie wszyscy przepadają za rozciapcianymi frytkami 😛
[PS] Jest przepyszne. Jak nie lubisz frytek z sosem, to zawsze możesz zamówić, by sos był podany w osobnym pojemniczku.

  • Czy jest jakiekolwiek dobre kanadyjskie piwo?

[PS] Ja lubię Kokanee (z BC).
[BP] Jest browarnia w Kenorze (Ontario) – wypuszczają swoje piwo, również na sprzedaż do sklepów, naprawdę bardzo dobre. Mój faworyt to Forgotten Lake (jagodowe) oraz jest jedno z BC – nazywa się Whistler i jest miodowe, ale to by było na tyle. Można w Kanadzie dostać Tyskie, Lecha i ostatnio udało mi się znależć piwo Leżajsk.

Babskie sprawy

  • Czy mam brać suszarkę, prostownicę, lokówkę…?

[PS] Jeśli jest na 230/110V, to tak; jeśli tylko na 230V, to nie.
[BP] No i oczywiście trzeba mieć przełączkę do gniazdka. Ja nie brałam i nic nie straciłam – zestaw suszarka-prostownica kupiłam za 30 CAD w Wallmarcie i obyło się bez zbędnych przejściówek.



  • Czy łatwo jest kupić antykoncepcję inną niż prezerwatywy? Ciężko dostać receptę?

Prezerwatywy dostępne są bez problemu w każdym sklepie.
[PS] To już od lekarza zależy, czy ciężko dostać te na receptę, czy nie. Nasz dawał „próbki”  za darmo, a w aptece np. Micronor jednoskładnikowy (dla kobiet karmiących piersią) kosztuje 30 CAD.
[AŁ] O antykoncepcji na receptę rozmawiamy z naszym Family Doctor. Recepty na tzw. „birth control” to żaden przywilej i żaden lekarz nie będzie robił problemów z jej wypisaniem. Przedstawiony zostanie nam cały wachlarz możliwości, łącznie ze środkami bardziej stanowczymi, typu wazektomia czy podwiązanie jajników.
Dostaniemy najprawdopodobniej receptę z dopiskiem „refill” (w przypadku tabletek) co oznacza, że po kolejne opakowanie zgłaszamy się do apteki z pominięciem wizyty u lekarza.

  • Czy mam brać swoją pościel, czy raczej nie będzie pasowała? W jakim rozmiarze zazwyczaj są łóżka?

[AR] Łóżka są zazwyczaj w rozmiarze double/queen/king. Możesz wziąć pościel z IKEA, ponieważ taką samą znajdziesz tutaj i póki co jest to najlepsze miejsce do zaopatrzenia się w takie produkty. Osobiście uważam to za zbędny balast.
[PS] Pościel raczej nie będzie pasować – są inne wymiary.

  • Czy depilacja woskiem albo laserowa jest droga?

[PS] Ceny sa jak w PL, ale w $, czyli zamiast 150 PLN masz za 150 CAD.
[AR] Depilacja woskiem jest dość tania – w Winnipeg średnio 50 CAD za nogi. Depilacja laserowa niestety jest droga.

  • Czy łatwo można dostać ładną, seksowną bieliznę? Ale nie za drogo?

[AR] Bielizna w VS nie jest aż tak droga, choć nie każdy sobie na nią pozwoli. Jest jeszcze parę innych sklepów, w których dostaniesz ładny zestaw za nawet 25-30 CAD – niestety jakość też będzie o wiele niższa.
[BP] Jest sklep, który nazywa się La Senza, bardzo często mają tam dobre promocje na bieliznę i można czasem w 50 CAD się  zamknąć z ładnym kompletem. No i oczywiście jest jeszcze Victoria Secret, która nie jest aż tak tragicznie droga, no ale za ładny komplet trzeba wydać ok. 150 CAD.

  • Czy aborcja jest legalna?

[AŁ] Ogólnie pisząc – tak. Jednakże procedury i koszta z tym związane różnią się w zależności od prowincji. Nie wszystkie kliniki i szpitale wykonują ten zabieg z uwagi na dość silne protesty niektórych grup społecznych i religijnych.
[PS] Tak, ale nie, najpierw są konsultacje, spotkanie z psychologiem itp., by temu zapobiec, ale i tak dozwolone tylko do 20 tyg.

  • Czy często się zdarzają przypadki molestowania kobiet, zaczepki…?

[BP] Zdarzają się, jeśli zapuszczasz się w nieodpowiednie okolice. Czyli jak wszędzie na całym świecie.
[PS]  Jest to bardzo ścigane. Ale zdarza się, że zrobi to ktoś, kogo nie znasz i nie ma jak go znaleźć…

Sklepy

  • Czy są tam sklepy typu C&A, Zara, Stradivarius?

[BP] Jest Zara, ale mają chyba tylko dwa sklepy stacjonarne w całej Kanadzie (bodajże Edmonton i Toronto). Jest H&M oraz kilka sklepów kosmetycznych, które mamy też w Polsce: The Body Shop, Mac Cosmetics, Sephora i praktycznie wszystkie marki drogeryjne typu Maybeline, Rimmel itp.
[PS] Tak, są, ale nie wszędzie. Można zamawiaż online, zwłaszcza Zara, bo w sklepie kiepski wybór.

  • Czy bielizna i ubrania +size są łatwo dostępne?

[AŁ] On-line dostaniemy wszystko! Stacjonarnie ubierzemy się choćby w AdditionElle, gdzie rozmiary zaczynają się od polskiego 44 (w Kanadzie używamy rozmiarówki amerykańskiej, czyli to będzie rozmiar 14). Dużo sieciówek ma 3 linie – petite (dla pań filigranowych), standardową i plus size (Laura, Cleo, Old Navy itp.)

  • Czy łatwo można dostać w miarę ładne buty (nie zimowe)?

[AR] Łatwo, ale też drogo. Polecam zaopatrzyć się w Polsce.
[BP] Można i to czasem za naprawdę śmieszne pieniądze, jak dobrze się trafi.

  • Czy do zakupu soczewek kontaktowych potrzebna jest recepta? Czy można zwyczajnie pójść do optyka i kupić, co się chce?

[PS] Potrzebna jest recepta.

Sport

  • Czy w Kanadzie zumba jest popularna?

[PS] Tak, każdy fitness club ma zajęcia zumby i nie tylko.

  • Czy dużo jest możliwości uprawiania sportu? Aerobik, fitness, kick boxing, pilates, joga…?

[BP] Jest sporo. Karnety na siłownie to jest kwestia 30-50 CAD miesięcznie, na tych bardziej popularnych mają dużo różnych zajęć do wyboru (hot joga, zumba, squash), moża również znaleźć odrębne zajęcia taneczne, jogę, pilates, a nawet pole dance.

  • Czy praktykuje się w firmach systemy a la polski multisport? Czy firmy jakkolwiek finansują aktywność sportową?

[PS] W korpo albo międzynarodowych firmach tak.
[AR] Często jest to po prostu kontrakt z daną siecią siłowni.

W pracy

  • Czy zwykle ma się przerwę na lunch wliczoną do czasu pracy?

[AŁ] To zależy od miejsca pracy, ale zwykle przerwa lunchowa jest niepłatna i wówczas dostajemy wynagrodzenie za 7,5 godziny albo nasz czas ogólny pracy wynosi 8,5 godziny i wtedy dostajemy pieniądze za 8 godzin. Bardzo rzadko spotykana jest płatna przerwa lunchowa. Czasami, głównie w pracach fizycznych, pracodawca oferuje dodatkowo krótsze 15-minutowe płatne przerwy.

  • Czy są jakieś regulacje, mówiące, ile maksymalnie może pracować przy biurku kobieta w ciąży/karmiąca?

[PS] Tu nie ma ulg dla kobiet w ciąży, jedynie nie mogą dzwigać więcej niż 5 kg, ewentualnie inne obostrzenia za pisemną informacją lekarza. Kobieta w ciąży pracuje do rozwiązania.
[AŁ] Co do karmienia, znalazłam coś takiego: “In addition to the potential benefits, workplaces must support breastfeeding to stay in compliance with the law. The Ontario Human Rights Commission  states, >>Women cannot be discriminated against in any way because they have chosen to breastfeed.<< The employee and the employer need to collaborate on the arrangements to permit the mother to breastfeed upon her return to work (PDF, page 6 of 27).”

  • Czy zdarzają się problemy z karmieniem piersią w miejscach publicznych?

[PS] Tak, niestety.
[AR] Nadal tak.

Sprawy administracyjne

  • Czy łatwo jest założyć wspólne konto z partnerem, który nie jest małżonkiem?

[BP] Bez żadnego problemu. Po prostu mówi się w banku, że chce się wspólne konto i tyle.

  • Czy ciężko jest zdać na prawo jazdy?

[BP] Bardzo łatwo. Moim zdaniem aż za łatwo i przez to niektórzy tutaj jeżdżą, jak jeżdżą.

Inne

  • Czy Kanadyjki są ogólnie ładne? A ładnie się ubierają?

[PS] W Winnipeg potrafią wyjść w piżamie do sklepu, w Vancouver nie wyjdą nieumalowane i niewystrojone. Czy są ładne? Jak wszędzie – taka mieszanka ras, że wszystko tu spotkasz.
[BP] Kanadyjki są ładne, jednak tutejsza swoboda ubioru im nie służy. Z racji tego, że ludzie tutaj żyją na pełnym luzie, to nieraz spotkasz w supermarkecie czy banku kobiety w piżamach, kapciach, brudnych t-shirtach…

  • Czy Kanadyjczycy lubią Polki? Jaką mamy opinię?

[BP] Nie spotkałam się jeszcze z opinią, że nie lubią.
[AR] Lubią, wiele ludzi zwraca uwagę na akcent, który im się podoba. Zazwyczaj każdy ma jakiegoś znajomego Polaka/Polkę i do tej pory słyszę same pozytywne opinie na nasz temat.

  • Czy w ogóle realne jest kupienie ziemi pod budowę domu?

[AR] Tak, wszystko zależy od miejsca i posiadanych pieniędzy.
[PS] Tak, czemu ma być nierealne? No, chyba że mowa o Vancouver Island.
[BP] Jedyne co słyszałam, to że strasznie ciężko o dobrą ekipę budowlaną…
by Anna Sowińska

Słowniczek

Słowniczek skrótów i pojęć używanych na naszej stronie oraz na kanadyjskich stronach rządowych związanych z imigracją
(więcej pojęć wytłumaczonych po angielsku tutaj:

AOR – Acknowledgement of receipt; potwierdzenie przyjęcia wniosku (dot. zwykle aplikacji na PR związanej ze sponsorowaniem przez małżonka/konkubenta). (por. -> Sponsor)

Background check – sprawdzenie danych, procedura sprawdzająca historię kryminalną, medyczną i/lub bezpieczeństwa osób aplikujących o wizę w celu sprawdzenia, czy spełniają wymogi wizowe (zaświadczenie o niekaralności, czyli informacja o osobie, jest wymagane w prawie każdym programie imigracyjnym; badania medyczne są wymagane w EE, ale nie zawsze w IEC; kontrola bezpieczeństwa zwykle nie jest wymagana dla Polaków). Por. również -> Police certificate

CA – Kanada. Gdyby ktoś nie wiedział, do czego się odnosimy w postach 😉

CAQ – Certificat d’acceptation du Québec, dokument z Ministerstwa Imigracji w prowincji Quebec (Ministère de l’Immigration, de la Diversité et de l’Inclusion [MIDI]), o który osoba aplikująca do pracy tymczasowej lub na studia w prowincji Quebec musi wystąpić (prowincja Quebec ma system imigracyjny osobny od reszty prowincji).

CBSA – Canada Border Services Agency, rządowa agencja kontrolująca, kto może wjechać na teren Kanady i w niej pozostać. Mają bardzo szerokie uprawnienia (porównywalne z tymi, które ma policja) i mogą np. Przeszukiwać ludzi, dokonywać aresztowań, konfiskować dokumenty lub dobra.

CEC – Canadian Experience Class; jedna z kategorii w EE, pozwalająca obcokrajowcom pracującym w Kanadzie i osobom pracującym, które niedawno skończyły studia w Kanadzie na aplikowanie o zezwolenie na pobyt stały (czyli osobom, które już są w Kanadzie) (por. -> PR).

CELPIP – The Canadian English Language Proficiency Index Program, jeden z dwóch testów językowych (poza IELTS) uznawanych w procesach imigracyjnych jako wyznaczniki znajomości języka angielskiego (por. -> CLB). Podejście do CELPIP nie jest jeszcze możliwe w Polsce, a tylko w Kanadzie (oraz USA, ZAE, Chinach…). Wyniki są ważne rok. tutaj

Certificate of nomination – certyfikat poświadczający nominację kandydata na pobyt stały przez prowincję w ramach PNP (programu nominacji prowincji).

CIC – Citizenship and Immigration Canada, urząd imigracyjny Kanady, jedyne rządowe źródło zawierające aktualne informacje dotyczące programów imigracyjnych – wszystkie oficjalne i prawdziwe informacje znajdują się na stronach CIC tutaj

CLB – Canadian Language Benchmark, standard oceny znajomości języka angielskiego dla imigrantów w Kanadzie, potrzebny zarówno w programie IEC, EE, jak i przy staraniu się o pobyt stały lub obywatelstwo. NIE jest to ogólna ocena z testu IELTS lub CELPIP (tzw. band score), tylko jej przeliczenie na podstawie informacji ze stron rządowych tutaj. Testy językowe ważne są zazwyczaj dwa lata (należy podejść do nich ponownie, jeśli ich ważność wygaśnie do czasu aplikowania na dany program imigracyjny). UWAGA: test TOEFL nie jest uznawany przy procesach imigracyjnych – można się nim posługiwać tylko przy aplikowaniu na studia (por. strony informacyjne poszczególnych uczelni).
Do oceny znajomości języka francuskiego używa się Niveaux de compétence linguistique canadiens (NCLC) (przeliczenie wyników testu TEF na CLB dostępne również w linku powyżej).

Common-law partner – partner, z którym przebywa się w konkubinacie/związku partnerskim; osoba, z którą żyło się co najmniej rok w związku takim jak małżeński; konkubinat ma w Kanadzie taki sam status prawny, jak małżeństwo, ale zwykle wymaga więcej dokumentów, żeby go udowodnić np. przy aplikacji sponsorskiej (potrzebne jest udowodnienie wspólnoty majątkowej, mieszkania razem oraz prawdziwości związku).

Co-op – (nazywany również internship lub work field placement, zależnie od szkoły lub pracodawcy); staż w Kanadzie. Odnosi się zarówno do jednego z typów wiz dostępnych w ramach programu -> IEC i wtedy nazywany jest International Co-op (jeśli studiujesz w Polsce, a do Kanady jedziesz tylko na staż, który musi być częścią Twojego planu studiów i w tej samej dziedzinie co Twój kierunek), jak i do ostatniego trymestru w wielu college’ach kanadyjskich (jeśli bierzesz udział w całym toku studiów w Kanadzie i program studiów kończy się właśnie stażem). W obu przypadkach na czas stażu wymagane jest wyrobienie pozwolenia na pracę.

COPR – Confirmation of Permanent Residency; list potwierdzający przyznanie zezwolenia na pobyt stały, który należy okazać urzędnikowi na przejściu granicznym.

CRS – Comprehensive ranking system, punktowy system oceniający kandydatów w ramach programu Express Entry (por. -> EE), służący do klasyfikacji profili jednych kandydatów w puli względem innych. CRS ocenia informacje, które wpisują kandydaci, takie jak umiejętności, doświadczenie zawodowe, umiejętności językowe, wykształcenie oraz inne wskaźniki (np. edukacja odbyta w Kanadzie, potwierdzona możliwość zatrudnienia w Kanadzie czy nominacja prowincji). tutaj

Dependant – osoba (małżonek, konkubent lub dziecko) będąca na utrzymaniu osoby mającej zezwolenie na pobyt stały lub będącej głównym kandydatem w programie imigracyjnym (por. -> Dependent child).

Dependent child – dziecko zależne od rodzica m.in. finansowo. Syn lub córka są uważani za zależnych od rodziców, jeśli dziecko ma mniej niż 19 lat i nie ma małżonka ani partnera ALBO jeśli dziecko ma więcej niż 19 lat i z powodu stanu fizycznego lub psychicznego było znacznie zależne finansowo od rodzica jeszcze zanim skończyło 19 lat.

DLI – Designated Learning Institution, desygnowana instytucja edukacyjna; szkoła w Kanadzie, do której student musi być przyjęty, aby móc wystąpić o wizę studencką (po 1.06.2014). Wszystkie licea oraz szkoły niższych szczebli są automatycznie desygnowane, a dla szkół policealnych (college, uniwersytety itp.) należy sprawdzić, czy szkoła występuje na liście: tutaj.

ECA – Educational Credential Assessment, ocena porównawcza wykształcenia; ocena służąca upewnieniu się, że posiadane wykształcenie spoza Kanady odpowiada konkretnemu wykształceniu kanadyjskiemu. Zrobienie ECA jest wymagane do uznania wykształcenia przy wypełnianiu profilu w Express Entry lub staraniu się o pobyt stały (należy podać numer otrzymany na ocenie) oraz może się przydać przy szukaniu pracy (pracodawcy łatwiej będzie zrozumieć, jakie wykształcenie mamy). Dostępnych jest 7 instytuacji akredytowanych (desygnowanych) przez CIC, ale zawsze warto sprawdzić, czy dana instytucja jest uznawana w prowincji, do której się udajemy oraz czy zajmuje się typem wykształcenia, które mamy. Jeśli wypełniamy profil EE z małżonkiem/konkubentem i chcemy dostać punkty za jego/jej wykształcenie, on/ona również musi przejść ECA. ECA jest ważne 5 lat.  tutaj

EE – Express Entry; elektroniczny system zarządzania aplikacjami w następujących programach imigracyjnych: FSW (Federal Skilled Worker), FST (Federal Skilled Trades), CEC (Canadian Experience Class) oraz części PNP (nominacji prowincji). UWAGA: system Express Entry nie dotyczy prowincji Quebec. (por. -> CRS).  tutaj oraz bardzo przystępna prezentacja tutaj

eMedical – narzędzie online, używane przez lekarzy zaaprobowanych przez CIC robiących badania medyczne, służące do zapisywania danych IME (Immigration Medical Exam, imigracyjne badanie medyczne) w systemie i przesyłania tych danych do CIC. Zaoszczędza to dużo czasu i jest o wiele wygodniejsze niż metoda papierowa. Badania medyczne są wymagane zawsze przy EE, a w przypadku IEC tylko wtedy, gdy kandydat planuje pracować w sektorze medycznym lub z dziećmi.

eTA – electronic travel authorisation, elektroniczna autoryzacja podróży; nowe wymaganie wjazdowe (od końca 2016 r.) dotyczące obcokrajowców z krajów niewymagających wizy, wjeżdżających do Kanady drogą lotniczą. Pozwala ono Kanadzie sprawdzić podróżnych zanim pojawią się w kraju. Autoryzacja jest podłączona elektronicznie do paszportu podróżnego i jest ważna 5 lat lub do końca terminu ważności paszportu (którekolwiek nastąpi jako pierwsze). eTA jest zazwyczaj automatycznie podłączona do zezwolenia na pracę wydanego po sierpniu 2015 r., ale zawsze warto sprawdzić przed podróżą, czy rzeczywiście ją mamy w dokumentach (i oczywiście wyrobić ją sobie [za 7 CAD], jeśli nie mamy zezwolenia na pracę, bo np. jedziemy do Kanady tylko turystycznie). tutaj

Family members – najbliżsi członkowie rodziny kandydata. W kontekście CIC oznacza to małżonka/konkubenta, dzieci kandydata oraz dzieci tych dzieci.

FST – Federal Skilled Trades; jedna z kategorii w EE; imigrant wybrany w ramach EE do aplikacji na pobyt stały, na bazie jego/jej zawodu (wymienionego na liście grup zawodów, głównie zawody z NOC poziomu B). tutaj

FSW – Federal Skilled Worker; jedna z kategorii w ramach EE; imigrant wybrany w ramach EE do aplikacji na pobyt stały, na bazie jego/jej wykształcenia (por. -> ECA), doświadczenia zawodowego (NOC typ 0 oraz NOC poziom A i B), znajomości języka ang. i/lub fr. oraz innych kryteriów, które uznano za pomocne ludziom w osiągnięciu sukcesu na kanadyjskim rynku pracy. Małżonkowie i dzieci kandydatów również są ujęci w aplikacji. UWAGA: Quebec wybiera kandydatów w ramach tej kategorii na podstawie odrębnego programu QSW (Quebec Skilled Worker). tutaj

IECInternational Experience Canada, program mobilności młodych (18-35 włącznie) ludzi oparty na umowach bilateralnych między Kanadą a wybranymi krajami. Program obejmuje 3 podkategorie: International Internship (Co-op) (dla studentów; wymagana oferta pracy lub potwierdzenie stażu w ramach studiów kandydata), Young Professionals (wymagana umowa z pracodawcą lub oferta pracy w dziedzinie kandydata) oraz Working Holiday (połączenie wakacji z pracą na otwartym pozwoleniu na pracę [niezwiązanym z jednym pracodawcą]). Każdy z programów zezwala na pracę przez maksymalnie 12 miesięcy, bez możliwości przedłużenia zezwolenia, ale z możliwością zmiany podkategorii na inną po min. 6 miesiącach od zakończenia poprzedniej (lub zostaniem z pracodawcą, jeśli zdobędzie LMIA albo staraniem się o zezwolenie na pobyt stały). Więcej dokładnych informacji tutaj.

IELTS – International English Language Testing System; jeden z dwóch testów językowych (poza CELPIP) uznawanych w procesach imigracyjnych jako wyznaczniki znajomości języka angielskiego (por. -> CLB). Podejście do IELTS jest możliwe w wielu krajach na świecie (również w Kanadzie). IELTS jest organizowany głównie przez British Council, ale akcenty używane w testach na słuchanie są celowo z różnych krajów anglosaskich. Wyniki są ważne rok. tutaj

IRCC – Immigration, Refugees and Citizenship Canada; kanadyjski urząd federalny, kontrolujący wjazd imigrantów do Kanady, pomagający uchodźcom i oferujący wiele programów pomagających przyjezdnym osiąść w Kanadzie.

LMIA – Labour Market Assessment Impact (dawniej LMO – Labour Market Opinion), badanie wpływu danej pracy na rynek pracy; dokument, który pracodawca kanadyjski musi zazwyczaj zdobyć przed zatrudnieniem obcokrajowca. LMIA rozpatrzone pozytywnie wskazuje, że istnieje potrzeba zatrudnienia obcokrajowca oraz że nie znaleziono Kanadyjczyka, który by daną pracę mógł wykonywać. Proces zdobycia pozytywnego LMIA zajmuje kilka miesięcy, wymaga od pracodawcy poniesienia kosztów aplikacji oraz umieszczenia oferty pracy. Niektóre sytuacje nie wymagają starania się o LMIA (nie jest ono również wymagane przy IEC):  tutaj oraz ogólnie o LMIA: tutaj

LOI – Port of Entry Letter of Introduction; por. -> POE

NOC – National Occupational Classification; lista wszystkich zawodów na kanadyjskim rynku pracy. Opisuje każdy zawód odnośnie do rodzaju i poziomu umiejętności wymaganych w danym zawodzie. NOC jest wykorzystywane do tworzenia statystyk dot. rynku pracy oraz jako podstawa do tworzenia wymagań do niektórych wymagań imigracyjnych. NOC dzieli się na 4 podstawowe poziomy (A-D) oraz jeden typ (0 – menedżerski), a każdy zawód opatrzony jest indywidualnym czterocyfrowym kodem i używany np. na listach zawodów deficytowych w danej prowincji (np. w ramach PNP). tutaj



Non-accompanying family members – członkowie rodziny kandydata, zależni od niego finansowo, ale którzy nie imigrują do Kanady. Dotyczy to również małżonków, konkubentów, dzieci kandydata oraz dzieci tych dzieci. Osoby te muszą być umieszczone na aplikacji o zezwolenie na pobyt stały głównego kandydata. Powinny mieć zrobione badania medyczne, aby mogły być brane pod uwagę w procesie sponsorowania członków rodziny w późniejszym terminie.

OWP – open work permit, “otwarte” pozwolenie na pracę, które nie jest związane z żadnym konkretnym pracodawcą. Może być użyte do pracy u każdego pracodawcy poza takim, który złamał prawo lub oferuje usługi seksualne. Wydawane w ramach IEC Working Holiday oraz dla małżonków/konkubentów osób mających zezwolenie na pobyt stały lub małżonków/konkubentów osób będących studentami w Kanadzie (por. -> WP).

PNP – Provincial Nominee Program; program, zezwalający prowincjom i terytoriom na nominowanie kandydatów do wzięcia udziału w programach imigracyjnych. Obecnie za PNP otrzymuje się dodatkowe 600 punktów w ramach programu EE. Nominacje oparte są na umiejętnościach, doświadczeniu zawodowym, wykształceniu i umiejętnościach językowych i każda prowincja ma odrębne wymagania. Przed wybraniem prowincji warto zapoznać się z jej wymaganiami dotyczącymi udziału w PNP. Skróty używane dla poszczególnych PNP: Alberta AINP, British Columbia BC PNP, Manitoba MPNP, New Brunswick NBPNP, Newfoundland and Labrador NLPNP, Northwest Territories NTNP, Nova Scotia NSNP, Nunavut – nie ma własnego PNP, Ontario OINP, Prince Edward Island PEI PNP, Saskatchewan SINP, Yukon YNP.

POE – Port of Entry Letter of Introduction, występuje na forach internetowych zarówno pod nazwą POE, jak i LOI; jest to list, który otrzymuje się od IRCC, gdy ma się przyznaną wizę studencką lub pozwolenie na pracę. Jest on tylko potwierdzeniem, a NIE samą wizą lub pozwoleniem. List należy zatrzymać do okazania urzędnikom przy wjeździe do Kanady, aby tam otrzymać wizę studencką lub pozwolenie na pracę.

Police Certificate – zaświadczenie o niekaralności, wymagane dla każdego kraju, w którym przebywało się w sumie min. 6 miesięcy od ukończenia 18 roku życia. Dla Polski nazywa się „informacja o osobie” i zdobywa się je w KRK w sądach rejonowych. Dokument odbiera się osobiście w sądach lub konsulatach albo można wystawić upoważnienie dla innej osoby, aby odebrała dokument za nas. tutaj oraz tutaj i lista punktów odbioru zaświadczenia: tutaj. Opłata za wydanie dokumentu to 30 zł.
UWAGA: Dokument wysyłany pocztą przez urząd nie jest uznawany w procesach imigracyjnych, gdyż nie ma stempla urzędowego (a zatem powyższe opcje odbioru osobistego lub przez osobę upoważnioną nadal są jedynymi możliwymi).
Dokument międzynarodowy również nie jest uznawany, gdyż jest on ważny tylko w UE (a zatem nadal trzeba mieć jego tłumaczenie uwierzytelnione).

Pool – pula, może odnosić się do jednej z dwóch pul: albo pula kandydujących o pozwolenie na pracę w ramach IEC (na bazie losowania) albo pula kandydujących o zezwolenie na pobyt stały w ramach EE (na bazie punktacji).

Port of entry – (nie mylić z POE, używanym na forach) punkt wjazdu na teren Kanady – lotnisko, granica lądowa lub morska. W tym miejscu zazwyczaj dostaje się pozwolenie na pracę (choć ostateczna decyzja i tak zawsze zależy od urzędnika).

Post-graduation work permit – pozwolenie na pracę dla absolwentów; dokument wydawany przez CIC studentom spoza Kanady, którzy ukończyli zaaprobowany program w odpowiedniej instytucji szkolnictwa wyższego w Kanadzie, biorącej udział w Programie Pozwoleń na Pracę dla Absolwentów oraz aplikowali o wydanie tego dokumentu w ciągu 90 dni od ukończenia wszystkich zajęć wymaganych w programie. Zezwala posiadaczowi pozwolenia na legalną pracę w Kanadzie po ukończeniu studiów.

Post secondary institution – szkoła szkolnictwa wyższego (college, uniwersytet lub instytut technologiczny), która wymaga ukończenia liceum (high school).

PR – permanent resident; osoba posiadająca zezwolenie na pobyt stały na terenie Kanady, ale nie mająca jeszcze kanadyjskiego obywatelstwa. Osoba imigrująca do Kanady dostaje wizę pobytu stałego (PR visa), następnie status osoby z zezwoleniem na pobyt stały (PR status) oraz kartę pobytu stałego (PR card).

Proof of funds – potwierdzenie możliwości finansowych imigranta (nie dotyczy osób, które już mają ważną wizę pracowniczą i ofertę pracy oraz osób, które zostały zaproszone do udziału w CEC), potwierdzające, że może utrzymać siebie i swoją rodzinę w Kanadzie. Kwota jest zależna od liczby członków rodziny – również gdy nie imigrują razem z kandydatem. UWAGA: kwoty podane obecnie na stronie (12 700 CAD dla jednej osoby) są stanem na 2019 r. – co roku kwota ta ulega zmianie (zazwyczaj na wyższą). tutaj

Regulated Occupation – zawód regulowany; zawód, który ma wyznaczone własne standardy wykonywania. Wymaga wyrobienia licencji lub certyfikatu albo rejestracji w jednostce regulującej dany zawód. Dany zawód może w jednych prowincjach być regulowany, a w innych nie. Około 20% zawodów w Kanadzie ma status regulowany, więc warto to sprawdzić przez przyjazdem.

Representative – przedstawiciel; osoba mająca upoważnienie osoby biorącej udział w procesie imigracyjnym do Kanady. Przedstawiciel może być opłacany przez kandydata lub nie. Gdy ktoś upoważnia przedstawiciela do działania w ich imieniu, może również upoważnić CIC do udzielania informacji dotyczących ich sprawy danej osobie. Działalność przedstawicieli jest regulowana prawnie przez CIC.

Residence requirement (permanent resident) – wymaganie dotyczące czasu przebywania w Kanadzie do utrzymania statusu pobytu stałego. W większości przypadków osoby posiadające zezwolenie na pobyt stały muszą przebywać w Kanadzie przynajmniej dwa lata (730 dni) w ciągu 5 lat.

Settlement funds – koszty osiedlenia się; wystarczające i dostępne środki finansowe, których posiadanie imigranci muszą udowodnić, aby móc osiąść w Kanadzie. Środki te muszą być dostępne (czyli np. nie mogą to zazwyczaj być lokaty długoterminowe), możliwe do swobodnego dysponowania (nie mogą to być np. środki z podkonta innej osoby) oraz wolne od długów/pożyczek lub innych zobowiązań finansowych. Środki te będą służyły do pokrycia opłat, kosztów przeprowadzki oraz innych kosztów osiedlenia się w Kanadzie.

Sponsor – obywatel kanadyjski lub osoba mająca zezwolenie na pobyt stały, która ma przynajmniej 18 lat i która zgodnie z prawem utrzymuje członka rodziny, starającego się o zezwolenie na pobyt stały w Kanadzie.

TEF – Test d’Evaluation de Français, jedyny test uznawany w procesach imigracyjnych jako wyznaczniki znajomości języka francuskiego, zazwyczaj wymagany przy imigracji do prowincji Quebec. (por. -> CLB) tutaj

TOEFL – Test of English as a Foreign Language, test potwierdzający znajomość języka angielskiego, ale uznawany wyłącznie na większości uczelni – NIE jest uznawany w procesach imigracyjnych (nie ma odpowiednika CLB)  tutaj

Valid job offer – ważna oferta pracy; pisemna oferta pracy dla kandydata biorącego udział w procesie EE. Oferta musi być: a) na płatną pracę na pełen etat (min. 30 godz./tydz.), bez przerw w zatrudnieniu; b) na pracę niesezonową i na okres min. roku; c) na pracę z wykorzystaniem umiejętności w typie 0 lub na poziomie A lub B z listy NOC oraz d) z załączeniem LMIA (o ile nie jest wykluczona z tego obowiązku).

WP – Work Permit; pozwolenie na pracę, dokument, wydawany przez CIC, uprawniający do legalnej pracy w Kanadzie. Określa warunki, na jakich pracownik może pracować, m.in.: rodzaj wykonywanej pracy, pracodawcę, dla którego może pracować, miejsce wykonywania pracy ORAZ czas wykonywanej pracy.

WHWorking Holiday visa; jeden z typów wiz dostępnych w ramach programu -> IEC. Wiza jest wizą otwartą (nie jest przypisana do jednego konkretnego pracodawcy), nie trzeba na niej pracować przez całe 12 miesięcy, można zmieniać pracodawców, lokalizacje, nie trzeba mieć oferty pracy.

YPYoung Professionals visa; jeden z typów wiz dostępnych w ramach programu -> IEC. Wiza jest związana z jednym konkretnym pracodawcą w jendej lokalizacji i trzeba mieć do niej ofertę pracy, która przyczynia się do naszego rozwoju zawodowego. Od 2015 r., praca ta musi być w NOC 0, A lub B.

by Anna Sowińska